Korsan cd veya kitaplari almak kul hakkina giriyormu?

F

fussilet

Misafir
#1
Teyp, video kasetlerinin, mp 3 ve cd lerin de telif hakki vardir. Bunlarda eser olduklarina göre, eser olmalari bakimindan bunlar için de telif hakki vardir.

Ancak ticaret kasti olmaksizin tek bir kaset, video, cd veya vcd çekimi söz konusuysa, is deGisir. Örfen buna bir sey denmez.

Ticaret yapmak maksadiyla külliyetli bir miktarda çoGaltma olmussa telif ücreti ödemeye tabi olur.


Halil GÜNENÇ, Günümüz Meselelerine Fetvalar ? 1, s.372

Ticaret kasti olmaksizin bir tane kopyalamak dinen haram deGildir. Ancak kanunlarina göre yasaklanmissa kanunlara uymak gerekir. Bu sebebten tavsiye etmiyoruz.


Korsan cd ile alakali cevabimizda video ve cd lerin de telif hakki olduGunu bunun ticaretini yapan insanlarin bunun telif ücretini ödemesi gerektiGini ve aksi halde bunun ticaretini yapan sahsin mesul olduGunu ifade etmistik. Ancak ticaret kasti olmaksizin bir tek cd çoGaltan kisi bundan mesul olmaz. Çünkü malin ticaretini yapmamaktadir.

Ayrica çalinti mali almakla bu ayni deGildir. Mesela birisi bir kitabi çalip satmasi baskadir. O kitaptaki bilgileri satin aldiGi bir kaGida yazip satmasi baskadir. Siz o çalinti mala deGil kisinin kendi parasi ile aldiGi kaGida para vermektesiniz. Ayrica devletin yasakladiGi her sey haram olmayacaGi gibi yasaklamadiGi her sey de helal olmaz.

Zaten bu tür konular suistimale açik olduGu için korsan cd lerin alinmasini tavsiye etmiyoruz.

Telîf, her hangi bir yazarin kendi görüslerini yazmak veya baskalarindan iktibaslar etmek ve kendinden de bir seyler eklemek suretiyle bir eser meydana getirmesidir. Burada eserden kastettiGimiz, uzun veya kisa, genis ya da dar hacimli bir metin veya ibaredir.

Tercüme ise, herhangi bir eseri bir lisandan baska bir lisana çevirmek, aktarmak mânâlarina gelmektedir. Tercüme edilen eserde, sadece lafiz mütercime mânâ ise müellifine (yazarina) aittir. Telif edilen eserdeyse, lafiz ve mânâ müellife aittir, ancak müellif eserini meydana getirirken baska kimselerin eserlerinden iktibaslar etmek yoluyla yararlanmis da olabilir.

Ancak ben, diGer sorulara geçmeden önce Islâm'da telif hakki var midir, yok mudur; bu konuda Islâm hukukçularinin görüsleri nelerdir, onu kisaca bir mukaddime seklinde vermek isterim.

Islâm hukukuna göre alisverisin rükünleri bestir:

1) Bayi, yani satici,
2) Müsteri, yani alici,
3) Müsmen, yani satilik mal,
4) Semen, yani satilan malin bedeli,
5) Sîga, yani îcâb ve kabul.

Bu bes rüknün veya bunlardan birkaçinin ya da birinin eksik olmasi halinde yapilan bir alis veris, Islâm hukukuna göre sahih deGildir. Bu rükünlerden her birinin de kendine has birtakim sartlari vardir. Burada bu sartlari tek tek açiklamaya kalkisacak olursak söz çok uzar.

Bunun için sadece sorunuzu gayet yakindan ilgilendiren üçüncü rüknün, yani müsmen dediGimiz satilik malin üzerinde birazcik durmak istiyorum. Satilik mal demek, Hanefi fikhina göre elle tutulan, gözle görülen yararli bir meta demektir. sayet bir sey elle tutulup gözle görülmüyorsa, faydali da deGilse fikhen buna mal denilmez. Ed-Durru'l-Muntekâ, Ibnu Abidîn ve diGer Hanefi fikih kitaplarinin tümü bunu böylece ifâde etmektedirler.

suf a Hakki bunlardan birisidir. Meselâ birinin bir arsada sizinle ortakliGi veya komsuluGu vardir, sizin kendi hissenizi ya da arsanizi satmaya kalkismaniz halinde o ortaGinizin veya komsunuzun müdahale edip sattiGiniz arsanin bedelini vererek onu satin alma hakki vardir ki buna suf a Hakki denir. Islâm'a göre suf a hakki satilamaz.

Yani suf a Hakkina sahip olan bir kimse, bu hakkini bir baskasina satamaz. Çünkü hukuku mücerrededendir, elle tutulup gözle görülmeyen bir haktir. Iste telif hakki da bu kabil haklardandir. Elle tutulup gözle görülmeyen bir haktir. Bir kitap, satilabilir. Ben baskasinin yazdiGi bir kitabi veya kendi yazdiGim bir kitabi, elle yazmak suretiyle kopye etsem, istinsah etsem; o kopyeyi, o nüshayi baskasina satabilirim. Burada satis sözkonusudur. Çünkü orada elle tutulan gözle görülen bir mal vardir. Ama telif hakki dediGimiz sey, yukarida tarifi geçen hukuku mücerrededendir ve onun satisi olamaz. Çünkü bu, mal tarifi içine giren birsey deGildir.

Buna göre ben, elimde bulunan herhangi bir eserin fotokopisini çektirebilir veya tab ettirebilirim. Çünkü benim elimde bir kitap vardir ve ben o kitabin maliki olduGum için kendi malim olan bu kitabi istediGim usulle çoGaltip satabilirim. Yalniz zamanin âlimleri malin tarifini genisleterek elle tutulmayan ve gözle görülmeyen sey faydali olduktan sonra malin sümulüne almislar, tercüme ve icad gibi seylerin haklarinin satisini caiz görüyorlar. safii kitaplari da menfâati mal sayiyorlar.



Halil GÜNENÇ, Günümüz Meselelerine Fetvalar I.
 

Soyut

Acemi Üye
Silver
#2
Güzel bir konu.aydinlatici bilgiler verilmis.Dikkat edilmesi konulardan biri.her Müslümanin bu konulari derinlemesine arastirmasi gerekir.
ALLAH razi olsun
 

Ziyaretçilerden Sorular

2
  • Cevaplanmamış Konu
Cevaplar
1
Görüntüleme
693
Ayşe Hatun
Cevaplar
0
Görüntüleme
2,769